1 ) مكلّف در قبال امتثال و موافقت امر نفسى ، عقلا مستحق ثواب است « 1 » ( صلوة واجب نفسى و وجوب آن وجوب نفسى است . مكلّف با انجام صلوة و امتثال وجوب نفسى آن مستحق ثواب است عقلا ) . ولى درباره امتثال و موافقت امر غيرى سه نظريه معروف وجود دارد . « 2 » عقيده‌ى مصنف اين است كه مكلّف در قبال موافقت امر غيرى ( از حيث اينكه اين موافقت ، موافقت امر غيرى است در قبال امر نفسى ، نه از حيث اينكه اين موافقت ، شروع در امتثال امر نفسى باشد ) « 3 » مستحق ثواب نيست . دليل : موافقت امر غيرى - بما هو امر غيرى - موجب قرب به مولى نيست پس موجب ثواب نخواهد بود . چون ثواب از آثار و تبعات قرب است و با انتفاء متبوع ( قرب ) انتفاء تابع ( ثواب ) بديهى است و لذا اگر مكلّف يك واجب نفسى را با مقدمات كثيره‌اى كه دارد انجام داد تنها استحقاق يك ثواب دارد . اشكال : گفته شد انجام مقدمه ثواب ندارد و حال آنكه ظاهر و بلكه صريح روايات اين است كه انجام بعضى از مقدمات ثواب دارد . مثل رواياتى كه درباره زيارت آقا سيد الشهداء عليه السّلام وارد شده است كه در هرقدم ، ثواب يك عتق است . انّ لكلّ قدم ثواب عتق عبد من اولاد اسماعيل . جواب اول : ثواب در حقيقت بر ذى المقدمه ( زيارت مثلا ) است و اگر در ظاهر بر مقدمه ( قدم ) مترتب شده ، بخاطر اين است كه هرچه مقدمات يك عمل بيشتر باشد باعث مىشود كه حمازت و مشقت عمل بيشتر شود و هرچه حمازت و مشقت عمل بيشتر باشد ثواب آن بيشتر است ( لانّ افضل الاعمال احمزها ) . آنگاه در روايات ، ثواب مجازا به مقدمه اسناد داده شده چون مقدمات سبب زيادى مشقت عمل و نتيجتا زيادى ثواب شده است نه اينكه ثواب بر مقدمه باشد . تأمل . جواب دوم : ثواب در اين روايات ، از باب تفضل الهى است ( فان الفضل بيده

--> ( 1 ) - العقل السليم لا يحكم باستحقاق العبد للمثوبة حتى فى الاوامر النفسيّة . نعم يحكم بلياقته و استعداده للتفضّل و هذا غير الاستحقاق . ر ك : نهاية الاصول ، ج 1 ، ص 172 . ( 2 ) - ر ك : مطارح الانظار ، ص 68 . ( 3 ) - ر ك : عناية الاصول ، ج 1 ، ص 357 ، محاضرات ج 2 ، ص 397 .